Vragen over een traject?
Neem contact met ons op, wij helpen je graag!

Het invriezen van eicellen (eitjes)

Het invriezen van eicellen (vitrificatie) is een proces in het laboratorium waarbij rijpe eicellen worden ingevroren. Rijpe eicellen zijn eicellen die genoeg ontwikkeld zijn om bevrucht te kunnen worden.

Waarom laat je je eicellen invriezen?

Je laat eicellen invriezen om je eigen kinderwens op een later moment te kunnen vervullen. Dit kan om twee redenen:

  1. Je hebt een medische reden (medische indicatie) waardoor je voorlopig niet zwanger mag raken of waardoor je vruchtbaarheid schade kan oplopen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld kanker waarvoor je een bepaalde behandeling moet ondergaan. Ook wanneer je een transitie naar man ingaat maar toch nog eicellen wilt invriezen voor later gebruik, valt dat onder een medische indicatie.
  2. Je hebt nog geen geschikte partner gevonden en wil je kinderwens uitstellen tot een later moment. Dit wordt een sociale indicatie genoemd.
Vruchtbaarheid vrouw

Behandeling

Om eicellen te verkrijgen moet een vrouw een IVF-stimulatie doorlopen. Deze stimulatie duurt ongeveer 2 weken waarna de eicellen via een punctie kunnen worden geoogst.

Iedere maand, vanaf de eerste dag van de menstruatie, beginnen in de eierstokken meerdere eiblaasjes (follikels) te groeien. Normaal groeit per maand een van de eiblaasjes door tot een rijpe eicel en gaan de andere eiblaasjes verloren. Door de eierstokken te stimuleren wordt geprobeerd meerdere eiblaasjes te laten ontwikkelen tot rijpe eicellen.

Tijdens een stimulatie worden meerdere medicijnen gebruikt gedurende meerdere dagen. FSH (Follikel Stimulerend Hormoon) wordt gebruikt om de eiblaasjes te laten groeien. Een ander hormoon houdt de eisprong tegen zodat de rijpe eicellen tijdens een punctie verzameld kunnen worden. Een derde hormoon dat je eenmalig toedient, zorgt ervoor dat we de punctie juist voor de eisprong kunnen plannen.

Tijdens de stimulatie wordt ook meerdere malen vaginaal echografisch onderzoek verricht om de groei van de eiblaasjes te volgen. Wanneer we een goede groei van de eicellen zien, maken we een afspraak voor de punctie.

Baarmoeder van binnen

Tijdens de eicelpunctie

Voorafgaand aan de punctie krijg je een extra verdoving. Hierna prikken we de eierstokken vaginaal aan terwijl we een echo maken. We zuigen het vocht met de eicellen uit de eiblaasjes. De punctie duurt ongeveer 10 minuten.

Tijdens de punctie worden de eicellen uit de follikelvloeistof gehaald en wordt gestart met de voorbereiding voor het invriezen. De analist van het laboratorium verzamelt de verkregen eicellen uit het follikelvocht en ontdoet ze van omringende steuncellen. Dan is te zien of een eicel rijp is. Als de eicellen rijp zijn, begint de analist met de voorbereiding voor het invriezen.

Na het verwijderen van de omringende steuncellen, wordt een beschermende stof (cryoprotectant) toegevoegd waarna de eicellen in een rietje direct in vloeibare stikstof worden geplaatst. Vloeibare stikstof heeft een temperatuur van -196 graden Celsius. De eicellen koelen hierdoor zeer snel af, waardoor de vorming van schadelijke ijskristallen wordt voorkomen. Dit is belangrijk omdat een eicel een cel is met relatief veel water. Wanneer dat water in ijs verandert, neemt het volume in de eicel toe en kan de eicel beschadigd raken.

De eicellen kunnen vervolgens in de vloeibare stikstof voor een langere periode bewaard worden (maximaal tot de vrouw de leeftijd van 50 jaar bereikt). Op een later tijdstip kunnen de ingevoren eicellen ontdooit worden. De eicellen die dit proces goed hebben doorstaan, kunnen vervolgens met een zaadcel worden geïnjecteerd via de zogenaamde intra-cytoplasmatische sperma injectie (ICSI) methode. Daarna kan een bevruchting van de eicel plaatsvinden waaruit een embryo kan ontstaan.

Het ontstane embryo kan zich vervolgens ontwikkelen om enkele dagen later in de baarmoeder geplaatst te worden. Als het zich dan innestelt, kan een zwangerschap ontstaan.

Voldoende eicellen

Om een reële kans op een zwangerschap te hebben na het invriezen van eicellen, moet je voldoende eicellen veilig stellen voor later gebruik. Per eicel is de kans op zwangerschap ongeveer 5%. Voor een goede kans op een levend geboren kind moeten daarom ongeveer 14 tot 20 eicellen ingevroren worden, afhankelijk van de leeftijd. Het is lastig om te voorspellen hoeveel eicellen rijpen tijdens een behandeling met hormoonstimulatie. Soms is het daarom nodig om meerdere van deze behandelingen uit te voeren.

Omdat jongere vrouwen zowel meer eicellen hebben als eicellen van betere kwaliteit, hebben zij meer kans op succes. Voor de stimulatiebehandeling wordt via een bloedonderzoek en vaginale echoscopie een inschatting gemaakt in hoeverre de eierstokken gestimuleerd kunnen worden. In dit bloedonderzoek wordt ook meteen gecontroleerd of bepaalde infectieziekten aanwezig zijn. Dit is belangrijk om te weten voor eicellen ingevroren kunnen worden.

Leeftijdsgrenzen

In principe hanteren wij geen ondergrens voor het invriezen op medische indicatie. Echter, wanneer een jonge vrouw nog maagd is, is een dergelijke behandeling wellicht (nog) niet passend. We moeten immers vaginale echo’s maken.

Wij hanteren geen strikte bovengrens, maar meestal wordt 38 jaar aangehouden. Voorafgaand aan de behandeling wordt een inschatting gemaakt over de kans op succes.
Soms blijkt de behandeling ook niet meer geschikt voor jongere vrouwen omdat zij niet meer over voldoende eicellen in de eierstokken beschikken.

Risico’s

Een stimulatie en punctie van de eierstokken brengen een aantal risico’s met zich mee.

De belangrijkste risico voor de behandeling is het optreden van een overstimulatie. Hierbij reageert het lichaam te heftig op de gebruikte hormonen. Bij een overstimulatie treedt er vocht uit de bloedvaten, dikt het bloed in en kunnen zich bloedstolsels vormen. Door het kiezen van een bepaald stimulatieschema en door tijdens de stimulatie via echo’s te volgen wat er in de eierstokken gebeurt, wordt geprobeerd een overstimulatie te voorkomen. Als klachten ontstaan, zijn deze doorgaans zonder opname in het ziekenhuis te behandelen. De kans op het optreden van een ernstige overstimulatie is overigens zeer klein.

Bij een punctie bestaat er een kleine kans op een bloeding. Daarnaast kan een infectie optreden. Zo nodig schrijft de arts een antibioticum voor.

In vergelijking met een spontaan ontstane zwangerschap is er na het terugplaatsen van een embryo, een verhoogde kans op een miskraam en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Voor zover nu bekend lijkt de kans op congenitale afwijkingen (afwijkingen die aanwezig zijn bij de geboorte) niet te verschillen tussen kinderen geboren uit ingevroren eicellen en kinderen geboren uit spontaan ontstane zwangerschappen. Er is echter vaak langdurig onderzoek nodig voordat wetenschappelijk betrouwbare gegevens beschikbaar worden.

Gebruik van ingevroren eicellen

VDe eicellen worden in principe slechts voor eigen gebruik ingevroren. De absolute bovengrens qua leeftijd voor een terugplaatsing van een embryo ligt wettelijk vast op de leeftijd van 50 jaar van de vrouw. Hierna worden de eicellen vernietigd.

Wanneer een vrouw op latere leeftijd (vanaf ongeveer 43 jaar) zwanger wil worden, moet uit medisch onderzoek blijken of een zwangerschap nog als veilig kan worden beschouwd.

Naast leeftijd en gezondheid kunnen ook psychosociale problemen een reden zijn om niet tot een terugplaatsing over te gaan.

Om van eicellen embryo’s te maken, moet een mannelijke partner of donor beschikbaar zijn. Middels ICSI (het injecteren van een zaadcel in een eicel) kunnen de eicellen bevrucht worden waarna hopelijk een geschikt embryo ontstaat. Deze wordt dan teruggeplaatst in een natuurlijke cyclus of een cyclus voorbereid met hormonen.

Kosten invriezen eitjes

Wanneer er sprake is van een medische indicatie worden de kosten door de verzekering vergoed. Er geldt dan een maximum van 3 behandelingen. Vraag bij je eigen verzekering na hoe dit voor jou geregeld is.

Wanneer je op sociale indicatie eicellen laat invriezen, betaal je de kosten zelf. Je moet dan denken aan ongeveer €3500.00-€4000.00 per behandeling, inclusief medicatie en laboratoriumkosten. Vooraf is niet altijd goed in te schatten of een behandeling zinvol zal zijn en hoeveel behandelingen eventueel nodig zijn.

Het is wellicht ook goed te realiseren dat van de vrouwen in België die eicellen hebben laten invriezen op sociale indicatie, 8% daadwerkelijk terugkomt voor het gebruik er van. (Gegevens in Nederland zijn nog niet beschikbaar.)