Vragen over een traject?
Neem contact met ons op, wij helpen je graag!

De vruchtbaarheidscyclus van een vrouw

De menstruatiecyclus is een periodieke verandering in het lichaam van de geslachtsrijpe vrouw tussen de puberteit en de overgang. De cyclus heeft te maken met de eicelrijping en het klaarmaken van het lichaam voor mogelijke zwangerschap. De menstruatiecyclus heeft dus te maken met de vruchtbaarheid van de vrouw.

Vruchtbaarheidscyclus vrouw

Datum: 14-12-2023
Geschreven door Esther Geenen, Fertiliteitsarts

De duur van een menstruele cyclus

De gemiddelde duur van een normale menstruatiecyclus bedraagt 25 tot 35 dagen, maar kan uiteenlopen van 21 dagen tot drie maanden. Het verloop wordt gecoördineerd door hormonen. Elke variatie in lengte van de menstruatiecyclus doet zich meestal voor in het gedeelte vóór de ovulatie (wat de folliculaire fase wordt genoemd). Bij de meeste vrouwen is de periode tussen de ovulatie (wanneer een eicel vrijkomt van de eierstok) en de ongesteldheid tussen de 12 en 16 dagen lang (dit wordt de luteale fase genoemd).
De eerste dag van de menstruatiecyclus is de dag waarop de vrouw begint te menstrueren (bloed verliezen). Gemiddeld duurt de menstruatie tussen de 3 en 7 dagen.
Hormonaal gezien wordt de cyclus in twee delen verdeeld. De eerste fase is de folliculaire fase, de tweede na de luteale fase. De folliculaire fase start met de menstruatie, de luteale fase met de eisprong.

De cyclus in 2 fasen

Hormonaal gezien wordt de cyclus in twee delen verdeeld. De eerste fase is de folliculaire fase, de tweede daarna de luteale fase. De folliculaire fase start met de menstruatie, de luteale fase met de eisprong.

De folliculaire fase

Eicelrijping

Aan het begin van je cyclus, als je dus net menstrueert, produceert de hypofyse in je hersenen follikelstimulerend hormoon (FSH). Dit is het belangrijkste hormoon dat betrokken is bij het stimuleren van je eierstokken om volwassen eicellen te produceren. Follikels zijn blaasjes in je eierstokken die met vloeistof zijn gevuld. Elke follikel bevat een onontwikkelde eicel. Aan het begin van de cyclus liggen er al ongeveer 1000 follikels klaar om te gaan groeien. Het FSH stimuleert een aantal follikels om zich verder te ontwikkelen en het hormoon oestrogeen te produceren. Eén follikel zal dominant worden en hierin zal de eicel rijpen.

Op hetzelfde moment zal de stijgende hoeveelheid oestrogeen in je lichaam ervoor zorgen dat de baarmoederwand verdikt met voedingsstoffen en bloed. Zo heeft de bevruchte eicel straks alle voedingsstoffen en steun die het nodig heeft om te groeien als je zwanger wordt. Een hoog oestrogeenpeil wordt ook in verband gebracht met het verschijnen van ‘spermavriendelijk slijm’ (vruchtbaar baarmoederslijm). Dit is een dunne, gladde afscheiding die wazig wit is. Zaadcellen kunnen gemakkelijker door dit slijm zwemmen en kunnen er gedurende verschillende dagen in overleven. Dit zijn je vruchtbare dagen.

De luteale fase

Ovulatie of eisprong

De hoeveelheid oestrogeen in je lichaam neemt nog steeds toe en veroorzaakt uiteindelijk een snelle stijging van luteïniserend hormoon (de LH-toename). Door deze LH-toename scheurt de follikel en wordt de volwassen eicel losgelaten uit de eierstok, om af te dalen naar de eileider. Dit proces wordt ovulatie genoemd. Sommige vrouwen voelen een drukkend gevoel in de buik of een pijnscheut wanneer ze ovuleren, maar velen voelen helemaal niets en dan wijst niets erop dat je ovuleert. Gemiddeld vindt de ovulatie plaats op cyclusdag 14, maar dit kan erg wisselen. De lengte van een cyclus wordt met name bepaald door de duur van deze fase. Een normale cyclus (de periode van de eerste dan van de menstruatie tot de eerste dag van de volgende menstruatie) is niet korter dan 21 dagen en niet langer dan 42 dagen. Wanneer de cyclus langer duurt, heeft er meestal geen eisprong plaatsgevonden en spreken we ook niet van een menstruatie wanneer er uiteindelijk bloedverlies optreedt.

De resten van de follikel ondergaan na de eisprong een verandering. Ze vormen zich om tot een geel lichaam (corpus luteum), onder invloed van het luteïniserend hormoon. Vandaar de naam luteale fase. Het gele lichaam maakt op zijn beurt progesteron aan, een hormoon dat het baarmoederslijmvlies stimuleert om zich klaar te maken voor de innesteling van de bevruchte eicel. Die laatste bereikt de baarmoeder vijf tot zes dagen na de eisprong.

Menstruatie

Als de eicel na de eisprong niet werd bevrucht, dan geraakt het gele lichaam snel uitgeput. Hiermee houdt ook de stimulatie van het baarmoederslijmvlies op. Het baarmoederslijmvlies sterft af en wordt afgestoten. Dat is het begin van de volgende folliculaire fase die gekenmerkt wordt door de menstruatie. Er is geen sprake van zwangerschap en het licht staat op groen voor de rijping van een nieuwe eicel. De normale duur van de luteale fase is zeer uiteenlopend, maar gemiddeld neemt de progesteronproductie rond de 13e dag na de eisprong dan sterk af. De lengte van de luteale fase kan verschillen van vrouw tot vrouw, en ook van cyclus tot cyclus. Het kan variëren op basis van de lengte van je menstruatiecyclus en op welk moment je ovuleert tijdens de cyclus.

De vruchtbare periode

De vruchtbare periode wordt dus gevormd door met name de dagen voorafgaand aan de eisprong. Wanneer eenmaal de eisprong heeft plaatsgevonden, gaat de eicel binnen 12-24 uur te gronde. Binnen die periode moet de eicel dus bevrucht worden. Het is belangrijk dat er dan al zaadcellen in de buurt van de eicel zijn. Gelukkig kunnen zaadcellen langer overleven, tot wel 72 uur. Het slijm van de baarmoedermond helpt ook bij deze overleving: zaadcellen kunnen zich daar een tijdje in verschuilen.

Wanneer je dus optimaal je kansen wil benutten, is het verstandig om vanaf ongeveer cyclusdag 10 minstens vier maal om de dag geslachtsgemeenschap te hebben en zo nodig naar behoefte. Je weet immers niet precies wanneer je eisprong zal plaatsvinden, dat kan iedere maand een beetje verschillen.

Andere artikelen